Spadki i prawo rodzinne

1) Akt poświadczenia dziedziczenia

Akt poświadczenia dziedziczenia ma taki sam skutek jak prawomocne orzeczenie Sądu o stwierdzenie nabycia spadku, tj. stwierdza kto jest spadkobiercą zmarłego.

Akt poświadczenia dziedziczenia może dotyczyć dziedziczenia na podstawie testamentu notarialnego lub własnoręcznego albo dziedziczenia ustawowego (w przypadku braku sporządzenia testamentu albo odwołania testamentu przez spadkodawcę).

Dokumenty niezbędne do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

1) odpis skrócony aktu zgonu,

2) odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców ustawowych:

– dzieci, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa – odpis skrócony aktu urodzenia/małżeństwa,

– małżonek – odpis skrócony aktu małżeństwa,

– rodzice – odpis skrócony aktu urodzenia ich zmarłego dziecka,

3) testament (jeśli był sporządzony),

4) zaświadczenie o nr PESEL osoby zmarłej do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia – wydane przez Urząd Miasta/Gminy/Dzielnicy właściwy wg ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego,

5) dane spadkobierców z dowodów osobistych wraz z adresami zamieszkania.

2) Testament notarialny

Testament notarialny jest najbezpieczniejszą formą rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Sporządzany w formie aktu notarialnego zapewnia zgodność z obowiązującymi przepisami prawa oraz minimalizuje ryzyko podważenia jego ważności.

Do sporządzenia testamentu niezbędne są:

• dane testatora wynikające z dowodu osobistego (imię, nazwisko, imiona rodziców, numer PESEL, adres zamieszkania),
• dane osób powoływanych do spadku lub objętych rozrządzeniami testamentowymi (imię, nazwisko, imiona rodziców, numer PESEL – o ile jest znany).

W testamencie testator może:

• powołać jednego lub kilku spadkobierców, określając ich udziały w spadku,
• dokonać tzw. zapisu windykacyjnego, wskazując konkretną osobę, która z chwilą otwarcia spadku nabędzie oznaczony składnik majątku (np. nieruchomość, udział w spółce, środki pieniężne),
• ustanowić zapis zwykły, zobowiązując spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz wskazanej osoby,
• nałożyć na spadkobiercę określone polecenie, zobowiązujące go do konkretnego działania lub zaniechania.

Przed sporządzeniem testamentu notariusz udziela wyjaśnień co do skutków prawnych poszczególnych rozwiązań, tak aby treść testamentu w pełni odpowiadała woli testatora oraz zapewniała bezpieczeństwo prawne planowanych rozrządzeń.

3) Rozdzielność majątkowa

Umowa majątkowa małżeńska ustanawiająca rozdzielność majątkową (tzw. intercyza) jest zawierana w formie aktu notarialnego. Jej celem jest wyłączenie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej i uregulowanie zasad odpowiedzialności majątkowej każdego z małżonków.

W wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem umowy oraz majątek nabywany w przyszłości wyłącznie do swojego majątku osobistego. Każdy samodzielnie zarządza swoim majątkiem oraz ponosi odpowiedzialność za własne zobowiązania.

Umowa może zostać zawarta zarówno przed zawarciem małżeństwa (ze skutkiem od dnia ślubu), jak i w trakcie jego trwania. Rozdzielność majątkowa jest często wybierana w sytuacjach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zarządzaniem znacznym majątkiem, planowaniem inwestycji lub w celu uporządkowania relacji finansowych między małżonkami.

Do sporządzenia umowy niezbędne są dane z dowodów osobistych małżonków (imiona i nazwiska, imiona rodziców, numer PESEL, adres zamieszkania) oraz – w przypadku małżonków – odpis skrócony aktu małżeństwa.

Przed zawarciem umowy notariusz wyjaśnia jej skutki prawne, w szczególności w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania, dziedziczenia oraz rozliczeń majątkowych między małżonkami, tak aby treść umowy była świadomą i przemyślaną decyzją stron.