Prowadzenie firmy w dzisiejszych czasach to ogromne wyzwanie.
Twoja firma to lata wyrzeczeń i ciężkiej pracy, które w krótkim czasie mogą pójść na marne. Jak temu zapobiec? Co zrobić, aby przedsiębiorstwo przetrwało, gdy Ciebie zabraknie?
Prowadzisz firmę w ramach działalności gospodarczej, masz kilku kontrahentów zatrudniasz kilka osób, firma dobrze prosperuje wszystko idzie gładko, codziennie planujesz działania jak zarządzać, aby firma rosła, gdy nagle zupełnie nieoczekiwanie wydarza się tragedia: śmierć. Rodzina w żałobie załamana, bank blokuje środki na rachunkach, pracownicy zdezorientowani, kontrahenci zaniepokojeni.
Świat kręci się dalej, nikt nie czeka, nie wstrzymuje oddechu.
Śmierć właściciela firmy to nie tylko tragedia dla rodziny. Bardzo często oznacza również paraliż przedsiębiorstwa – zablokowanie rachunków bankowych, problemy z umowami czy brak osoby uprawnionej do podejmowania decyzji. W wielu przypadkach dobrze prosperująca firma znika z
rynku w ciągu kilku miesięcy. Tymczasem odpowiednie przygotowanie prawne może sprawić, że działalność będzie mogła być kontynuowana, a spadkobiercy unikną wielu problemów.
Usiądź spokojnie i pomyśl, a gdybyś miał zaplanowane działania na wypadek śmierci, Twoi najbliżsi mieliby o jeden kłopot mniej.
Poniżej znajdziesz odpowiedź na pytanie co możesz zrobić, aby zachować płynność funkcjonowania firmy.
Zarząd sukcesyjny to instytucja, która pozwala na sprawne funkcjonowanie firmy po śmierci przedsiębiorcy do czasu formalnego ustalenia następców prawnych i rozstrzygnięcia o dalszych losach firmy. Zasadniczo zarząd sukcesyjny nie powinien trwać dłużej niż 2 lata. W wyjątkowych przypadkach okres trwania zarządu sukcesyjnego może być przedłużony przez sad – nie dłużej jednak niż do 5 lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.
Zarządcę sukcesyjnego możesz powołać za życia, wystarczy oświadczenie na piśmie i zgoda zarządcy, którym może być osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych i nie ma zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Następnie zgłoś zarządcę do CEIDG: elektronicznie albo osobiście w wybranym urzędzie gminy.
Jeżeli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą, możesz również powołać prokurenta (prokura to pełnomocnictwo do dokonywania wszelkich czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa – z wyjątkiem zbycia przedsiębiorstwa, oddania go do czasowego korzystania, zbywania i obciążania nieruchomości), możesz też zastrzec, że prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.
Ważne: w tym przypadku spadkobiercy mają 2 miesiące na przyjęcie spadku, w przeciwnym razie zarząd sukcesyjny wygasa.
Jeżeli nie złożysz wniosku o wpis powołanego zarządcy sukcesyjnego do CEIDG, ustanowienie zarządu sukcesyjnego będzie możliwe jedynie w procedurze przed notariuszem z udziałem Twoich następców prawnych.
Zarządca sukcesyjny powołany przez przedsiębiorcę rozpoczyna pełnienie funkcji z chwilą śmierci przedsiębiorcy.
Zarządcę sukcesyjnego można ustanowić również w terminie 2 miesięcy od dnia Twojej śmierci w formie aktu notarialnego. Tu procedura jest trochę
bardziej skomplikowana.
Osoby uprawnione do tego to:
1. małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
2. spadkobierca ustawowy, który spadek przyjął (jeżeli nie było testamentu),
3. spadkobierca testamentowy, który spadek przyjął,
4. zapisobierca windykacyjny, jeżeli przyjął zapis windykacyjny obejmujący udział w przedsiębiorstwie w spadku.
Ważna uwaga: do powołania zarządcy sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy wymagana jest zgoda osób, którym przysługuje łącznie udział w przedsiębiorstwie w spadku większy niż 85/100.
Zastanawiasz się pewnie, co w sytuacji, gdy do kręgu Twoich spadkobierców należą małoletnie dzieci.
Czy potrzebna będzie zgoda sądu rodzinnego i opiekuńczego na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka?
Ani powołanie zarządu sukcesyjnego ani wyrażenie zgody w imieniu osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (np. dziecko), nie wymaga zezwolenia sądu.
Ważna uwaga: terminu 2 miesięcznego na powołanie zarządcy sukcesyjnego nie można ani wydłużyć, ani przywrócić.
Co się dzieje z firmą w czasie od dnia śmierci do dnia powołania zarządcy sukcesyjnego?
W tym czasie można zarządzać firmą w drodze tzw. czynności zachowawczych, które podejmowane są przez najbardziej prawdopodobnych Twoich następców prawnych.
Do takich czynności należą np.: wykonywanie zawartych umów, regulowanie płatności, sprzedaż produktów firmy, to takie działania (faktyczne i prawne) które mają za zadanie ochronić Twoją firmę przed pogorszeniem jej stanu.
Osoba, która tymczasowo zarządza Twoją firmą może również zgłosić właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego informację o kontynuowaniu prowadzenia przedsiębiorstwa, co pozwoli na zachowanie ciągłości podatkowej.
Co się dzieje z pracownikami?
Jeżeli powołałeś zarządcę sukcesyjnego i wpisałeś go do CEIDG – stosunki pracy są kontynuowane na dotychczasowych zasadach przez cały okres zarządu sukcesyjnego, bez dodatkowych formalności.
Jeżeli nie powołałeś zarządcy sukcesyjnego, umowy o pracę będą w mocy przez 30 dni od dnia śmierci. W tym czasie osoba tymczasowo zarządzająca w ramach czynności zachowawczych może z pracownikami zawrzeć w formie pisemnej porozumienie o kontynuacji stosunku pracy.
Takie porozumienie przedłuża stosunek pracy albo o dwóch miesięcy od dnia Twojej śmierci (jeżeli nie powołano zarządcy sukcesyjnego) albo do czasu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.
Co z decyzjami, które zostały wydane na Twoje nazwisko?
Co do zasady, jeżeli adresatem jest osoba fizyczna, decyzja wygasa wraz z jej śmiercią.
Natomiast nie dotyczy to koncesji, zezwoleń, licencji i pozwoleń związanych z działalnością gospodarczą, bez których działalność firmy często nie może być kontynuowana.
Zatem koncesje, zezwolenia, licencje i pozwolenia związane z działalnością gospodarczą nie wygasają wraz ze śmiercią przedsiębiorcy, który je uzyskał. Zarządca sukcesyjny może wnieść o potwierdzenie możliwości ich wykonywania, a właściciel przedsiębiorstwa w spadku albo wspólnik spółki cywilnej – o przeniesienie na nich decyzji.
Kiedy wygasa zarząd sukcesyjny?
1. Jeżeli upłynęły 2 miesiące od dnia śmierci przedsiębiorcy, a żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy w tycz czasie nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;
2. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;
3. Z dniem nabycia przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę
4. Z upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;
5. Z dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;
6. Z dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;
7. Jeżeli minęły 2 lata od dnia śmierci przedsiębiorcy.